HomeHistoriaNiszczeje grób polskich policjantów w Stołpcach

Niszczeje grób polskich policjantów w Stołpcach

Siedmiu polskich policjantów zginęło w 1924 r. broniąc Stołpców – miasta na Kresach II RP – przed sowiecką bandą. Ich grób jest dziś w kompletnej ruinie – alarmuje na swoim blogu w serwisie Salon24.pl dziennikarka Bogna Janke.

Pomnik na grobach polskich policjantów poległych w obronie miasta w 1924 roku w Stołpcach. Fot.:pol.org.pl

Po wojnie polsko-bolszewickiej z 1920 r. wschodnia granica II Rzeczypospolitej była częstym celem ataków sowieckich grup dywersyjnych. W nocy z 3 na 4 sierpnia 1924 r. na Stołpce w województwie nowogródzkim napadła 150-osobowa uzbrojona banda. Zaatakowała budynek starostwa, magazyny kolejowe, bank miejski, dworzec kolejowy i komendę policji. Obrabowano sklepy i prywatne mieszkania. Po napaści na Stołpce powołano Korpus Ochrony Pogranicza (KOP).

Siedmiu policjantów i urzędnik starostwa, którzy stanęli w obronie miasta, stracili życie. Policjantów pochowano 6 sierpnia 1924 r. na katolickim cmentarzu w Stołpcach. Byli to: Bernard Foss, Ignacy Korziuk, Kazimierz Kwaśniewski, Paweł Lisiewicz, Ryszard Matyjaszkiewicz, Lucjan Rostek i Stanisław Wojdera. W kwaterze zbudowano pomnik z orłem umieszczonym na szczycie kolumny.

Stołpce. Pomnik na grobach polskich policjantów poległych w obronie miasta w 1924 r. Fot.: NAC

Dziś ich kwatera to niestety rozsypujące się ogrodzenie, resztki cokołu pomnika i zapadające w ziemi płyty nagrobne. Nie ma pomnika, nie ma krzyża, nie ma tablicy z nazwiskami pochowanych. Są ruiny, które nie przypominają ani grobu, ani pomnika. Tylko z kartki przyczepionej do płotu cmentarza można dowiedzieć się, co to jest za miejsce. Gdy w lipcu 2019 r. odwiedziłam na tym cmentarzu grób mojego pradziadka, Ignacego Pankiewicza, kwatera policjantów była porośnięta chwastami. Smutny, zawstydzający widok.

Kartka na ogrodzeniu cmentarza. Stołpce 2019. Fot.: Bogna Janke

W tym roku obchodzimy 100-lecie wojny polsko-bolszewickiej. W ostatnich kilku latach groby polskich żołnierzy na Wschodzie, w tym na Białorusi (m.in. w Nowym Świerżeniu), poległych w 1920 r., zostały odremontowane i uporządkowane. Prace finansuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Po powrocie do Polski dowiedziałam się, że w 2017 r. pracownicy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego odwiedzili kwaterę polskich policjantów w Stołpcach. W tym samym roku odbyła się oddzielna wizyta pracowników Instytutu Pamięci Narodowej. W wyniku wizji lokalnej obie instytucje ustaliły, że remont kwatery zostanie przeprowadzony przez IPN. Mimo dwukrotnego zapytania w IPN o tę sprawę, nie uzyskałam z tej instytucji żadnej odpowiedzi. Obecny stan grobu nie wskazuje, aby wykonano tam jakiekolwiek prace.

Na cmentarzu w Stołpcach jest pochowanych wielu polskich obywateli, bo przed II wojną światową było to polskie miasto. Od czasu zakończenia wojny grzebano tam też Białorusinów. Ale gdy szukałam tego cmentarza, nikt w mieście nie rozumiał, o który mi chodzi. Przedwojenny? Katolicki? Ludzie bezradnie rozkładali ręce, a ja dzięki temu utrwaliłam sobie w głowie rosyjskie słowo „kladbiście”, czyli „cmentarz”. Ktoś skojarzył dopiero wtedy, gdy zapytałam o polski cmentarz.

Policyjna kwatera to groby i pomnik. Jak mówi Andrzej Poczobut ze Związku Polaków na Białorusi, gdyby znaleźli się krewni pochowanych policjantów, można by je bez problemu wyremontować. Ale na renowację pomnika zgodę musi wyrazić białoruskie MON. A to jest już sprawa trudniejsza, choć z pewnością nie beznadziejna, bo – jak zapewnia MKiDN – białoruski resort podchodzi życzliwie do remontu polskich grobów wojennych z 1920 r.

Potrzebne jest pilne działanie IPN lub innej polskiej instytucji państwowej: renowacja grobów, pomnika i umieszczenie tablicy z nazwiskami polskich policjantów pochowanych na cmentarzu w Stołpcach, którzy polegli na służbie dla ojczyzny.

Znadniemna.pl za Bogna Janke/Salon24.pl

Najnowsze komentarze

  • A, jak nazywał się policjant którego pomnik znajdował się przy leśnej drodze Iwieniec – Wołożyn. Ostatnio, mieszkaniec wioski Pohorełka Alfons Żółtek wskazał istniejący jeszcze postument pomnika. Ksawery Suchocki, który urodził się w Pohorełce opowiadał, że nn bandyci zabili tam będącego na służbie policjanta, który jechał rowerem…

    • Panie Stanisławie,
      Czy wiadomo, kiedy ten policjant zginął? Chociaż rok? Wtedy udałoby się ustalić jego nazwisko.
      Czy ten pomnik jeszcze istnieje? Albo jakieś jego ślady? Zbieramy wszelkie informacje o polskich policjantach II RP.
      Jeśli dysponujecie Państwo podobnymi informacjami, proszę się nimi podzielić. Może uda się ich ocalić od zapomnienia…

      Fundacja Pamięci Policji Państwowej II RP
      http://www.policjapanstwowa.pl

  • W dniu 10 października 2019 r. w Warszawie odbyło się posiedzenie Zarządu Głównego NSZZ Policjantów, na którym w związku z tragiczną sytuacją miejsc pamięci po poległych policjantach Zarząd Główny NSZZ Policjantów postanowił podjąć niezbędne działania, w tym przeprowadzić publiczną zbiórkę pieniędzy, na renowację kościoła w Twerze pozwalającą na dalsze jego funkcjonowanie oraz ocalenie od zapomnienia mogiły Polskich Policjantów na cmentarzu w Stołpcach.
    Działania te od samego początku czynnie wspiera Biuro Edukacji Historycznej – Muzeum Policji KGP. Organizowana jest z inicjatywy NSZZ Policjantów zbiórka pieniędzy na ten cel więc mam wielka nadzieję, że przywrócimy to miejsce uświęcone krwią funkcjonariuszy Policji Państwowej do dawnej świetności.

Skomentuj