HomeStandard Blog Whole Post

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Litwy poinformowało, że w ramach złożonego fake newsa publikowano fake newsy, rzekomo powiązane z litewską dyplomacją. Dochodzenie w tej sprawie prowadzą już na Litwie odpowiednie służby. Hakerzy, którzy zaatakowali konto na Twitterze Tomasza Sakiewicza, stronę „Poland Daily” oraz portal Związku Polaków na Białorusi Znadniemna.pl, zablokowali także szefowi „GP” dostęp do tweetdecka – aplikacji do zarządzania Twitterem. Jak dowiedział się portal Niezalezna.pl – atak na powiązany z Telewizją Republiką serwis „Poland Daily” został dokonany z Rygi, stolicy Łotwy.

Rasa Jakilaitiene, rzeczniczka litewskiego ministra spraw zagranicznych, powiedziała, że fałszywa wiadomość została umieszczona na polskiej stronie internetowej.

Fałszywe wiadomości pojawiły się na Polanddaily.com. W zamieszczonym tam artykule znalazła się uwaga ministra Linkeviciusa, w której twierdził, że na Białoruś trzeba wysłać siły pokojowe – powiedziała rzeczniczka.

Rzeczniczka litwewskiego MSZ zwróciła uwagę, że dla podniesienia wiarygodności fake newsa w artykule pojawiała się także wzmianka na temat polskiego ministra spraw zagranicznych.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Litwy wydało oświadczenie zaprzeczające fałszywym informacjom. Potwierdzono, że odpowiednie służby wszczęły już w tej sprawie dochodzenie.

Jest wysoce prawdopodobne, że trwa cyberatak informacyjny, który jest obecnie badany przez władze litewskie – czytamy w komunikacie.

Redaktor naczelny „Gazety Polskiej” stracił dostęp do konta (zmieniono hasło), na którym wstawiono odnośnik do artykułu zamieszczonego na portalu Znadniemna.pl, który prowadzi Związek Polaków na Białorusi. Ów artykuł to także cyberprowokacja. Dowiadujemy się z niego, że „Polska i Litwa wzywają NATO do wysłania wojsk na Białoruś”.

Podrobiony artykuł na portalu „Poland Daily” nosił tytuł „Polska i Litwa naciskają na wysłanie wojsk na Białoruś”. Napisany był w języku angielskim i podobnie jak publikacja wrzucona na Znadniemna.pl, dezinformował o rzekomych naciskach Polski, Litwy i Stanów Zjednoczonych na NATO. W tekście pojawiły się też nazwiska ministra spraw zagranicznych Polski Zbigniewa Rau oraz Swiatłany Cichanouskiej. Na zdjęciu głównym umieszczono szefa litewskiej dyplomacji Linasa Linkevičiusa.

To nie pierwszy rosyjski atak na media związane ze „Strefą Wolnego Słowa”. Przypomnijmy: w maju 2020 r. portal Niezalezna.pl dwukrotnie padł ofiarą rosyjskich hakerów, którzy zmieniali treść naszych publikacji.

Na naszą stronę (a także na portale Telewizji Republika, Radia Szczecin, olsztyn24.pl oraz stronę gminy Orzysz, gdzie znajduje się garnizon) wstawiono artykuł pt. Amerykanie „chwalą” pobyt w Drawsku. „Jedyne czym mogą strzelić to gumki od majtek”

Gdy opublikowaliśmy informację o tym ataku, Rosjanie dokonali kolejnego włamania, zmieniając ją na „newsa”, że Niezalezna.pl przyznaje się do autorstwa wcześniejszego artykułu.

To nie koniec działań Moskwy przeciwko naszym mediom. Pod koniec maja na anglojęzycznym prorosyjskim portalu „The Duran” ukazał się „wywiad”, przeprowadzony rzekomo przez Katarzynę Gójską dla „Gazety Polskiej”. Rozmówcą wicenaczelnej tygodnika miał być amerykański generał broni Christopher G. Cavoli, dowódca sił amerykańskich w Europie. Nie trzeba chyba dodawać, że rozmowa, w której Cavoli twierdzi, że Polska i kraje bałtyckie są fatalnie zorganizowane pod względem militarnym, została w całości wymyślona.

Znadniemna.pl za niezalezna.pl

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Litwy poinformowało, że w ramach złożonego fake newsa publikowano fake newsy, rzekomo powiązane z litewską dyplomacją. Dochodzenie w tej sprawie prowadzą już na Litwie odpowiednie służby. Hakerzy, którzy zaatakowali konto na Twitterze Tomasza Sakiewicza, stronę „Poland Daily” oraz portal Związku Polaków na

Para Prezydencka zainaugurowała tegoroczne Narodowe Czytanie, którego lekturą są „Dziady” Adama Mickiewicza. Nowością edycji 2026 będzie audiobook w interpretacji Mariusza Bonaszewskiego i Doroty Landowskiej oraz cykl podcastów z udziałem wybitnych znawców literatury.

Rozpoczęła się 15. edycja Narodowego Czytania – ogólnopolskiej akcji promującej klasykę polskiej literatury pod patronatem Pary Prezydenckiej. W tym roku wspólnie czytane będą „Dziady” Adama Mickiewicza, a finał akcji zaplanowano na 5 września.

Jak poinformował sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Wojciech Kolarski, tegorocznej odsłonie będzie towarzyszył audiobook z „Dziadami” w interpretacji Mariusza Bonaszewskiego i Doroty Landowskiej. Kolejne fragmenty będą publikowane w każdą środę do końca sierpnia na oficjalnym kanale Narodowego Czytania na YouTube, gdzie pozostaną dostępne także po zakończeniu akcji.

Nowością będą również podcasty z udziałem aktorów, profesorów literatury, filozofów, artystów i badaczy romantyzmu z Polski, Litwy i Białorusi. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. prof. Jarosław Gajewski, dr Paweł Rojek, prof. Andrzej Waśko, prof. Ewa Hoffmann-Piotrowska, prof. Zdzisław Krasnodębski, malarz Ignacy Czwartos i muzyk Adam Strug. W nagraniach opowiedzą o znaczeniu „Dziadów”, ich recepcji i miejscu w kulturze Europy Środkowej.

Kancelaria Prezydenta przygotowuje także specjalny wybór fragmentów dramatu przeznaczony dla najmłodszych uczestników akcji. Zgłoszenia do Narodowego Czytania można przesyłać poprzez formularz dostępny na stronie Prezydent.pl.

Znadniemna.pl na podstawie Prezydent.pl oraz Wilnoteka.lt, źródło ilustracji: Prezydent.pl

Para Prezydencka zainaugurowała tegoroczne Narodowe Czytanie, którego lekturą są "Dziady" Adama Mickiewicza. Nowością edycji 2026 będzie audiobook w interpretacji Mariusza Bonaszewskiego i Doroty Landowskiej oraz cykl podcastów z udziałem wybitnych znawców literatury. Rozpoczęła się 15. edycja Narodowego Czytania – ogólnopolskiej akcji promującej klasykę polskiej literatury pod

Zabytkowy pałac Radziwiłłów w Zdzięciole, od lat niszczejący i wielokrotnie bezskutecznie wystawiany na sprzedaż, znalazł nową właścicielkę. Za symboliczne 90 rubli kupiła go Rosjanka mieszkająca w Mińsku, deklarując odnowienie rezydencji i udostępnienie jej mieszkańcom oraz turystom.

Zabytkowy pałac Radziwiłłów w Zdzięciole, jeden z najcenniejszych obiektów historycznych na ziemi zdzięciolskiej, został sprzedany na aukcji za 90 rubli. Jedyną uczestniczką przetargu była Tatiana, obywatelka Rosji mieszkająca w Mińsku, która – jak podają media – od dzieciństwa marzyła o posiadaniu własnego pałacu i zapowiada jego stopniową renowację.

Rezydencja Radziwiłłów, której murowaną formę datuje się na rok 1751, ma znacznie starsze korzenie. Wcześniej, już w XV wieku, na tym miejscu mogła istnieć siedziba, związana z innymi rodami szlacheckimi. Pałac był wielokrotnie przebudowywany, zmieniał właścicieli i ucierpiał podczas wojen. Po powstaniu listopadowym został skonfiskowany, a w kolejnych dekadach pełnił funkcje publiczne: mieściły się tam szkoła, szpital wojskowy, przytułek oraz miejska stomatologia, która działała do 2010 roku.

Od ponad dekady obiekt pozostawał opuszczony i popadał w ruinę. Władze próbowały sprzedać go już od 2015 roku, jednak bezskutecznie. W 2022 roku pałac nabył inny obywatel Rosji, lecz nie wywiązał się z obowiązków konserwatorskich, co doprowadziło do zwrotu nieruchomości państwu. Podczas najnowszej aukcji Tatiana była jedyną oferentką.

Nowa właścicielka zobowiązała się do zachowania zabytku i przywrócenia go do użytkowania w ciągu pięciu lat. W pierwszym etapie planuje odnowić wejście, korytarz i jedną z sal, które mają zostać udostępnione zwiedzającym we współpracy z miejscowym muzeum. Równolegle mają ruszyć szeroko zakrojone prace restauratorskie, wymagające udziału specjalistów i znacznych nakładów finansowych.

 Znadniemna.pl na podstawie Sputnik.by, na zdjęciu: pałac Radziwiłłów w Zdzięciole, fot.: screenshot z Youtube.com

Zabytkowy pałac Radziwiłłów w Zdzięciole, od lat niszczejący i wielokrotnie bezskutecznie wystawiany na sprzedaż, znalazł nową właścicielkę. Za symboliczne 90 rubli kupiła go Rosjanka mieszkająca w Mińsku, deklarując odnowienie rezydencji i udostępnienie jej mieszkańcom oraz turystom. Zabytkowy pałac Radziwiłłów w Zdzięciole, jeden z najcenniejszych obiektów historycznych

W nocy z 21 na 22 maja 1941 roku na Kresach II Rzeczypospolitej wydarzyło się coś, co do dziś powraca w rodzinnych wspomnieniach jak echo tamtej grozy. To była czwarta masowa deportacja Polaków w głąb Związku Sowieckiego – ostatnia przed wybuchem wojny niemiecko‑sowieckiej. Noc, w której tysiące ludzi zostało wyrwanych z własnych domów i rzuconych w nieznane, w stepy Kazachstanu i syberyjską tajgę. Dziś, po 85 latach, pamięć o tamtym majowym świcie wciąż żyje w opowieściach rodzinnych i w dokumentach zebranych przez historyków.

Wspomnienie tamtej nocy

W relacjach zebranych przez badaczy IPN, Ośrodka „Karta” i Związku Sybiraków powtarza się obraz ciszy, która nagle pęka pod ciężkim uderzeniem w drzwi. Ludzie budzili się w półmroku, oślepieni światłem latarek, zdezorientowani, nie wiedząc, czy to sen, czy początek czegoś, czego nie da się zatrzymać. Funkcjonariusze NKWD dawali kilka minut na spakowanie najpotrzebniejszych rzeczy – czasem tylko tyle, by narzucić płaszcz, chwycić dziecko, zamknąć drzwi, które już nigdy nie miały się otworzyć dla tych samych domowników.

Wielu wspominało później, że w izbie zostało ciepło po piecu, niedopite mleko, otwarta książka. Że wszystko wyglądało tak, jakby mieli wrócić za godzinę. A jednak ta godzina nigdy nie nadeszła. Ludzie wychodzili z domów w pośpiechu, często w nocnych koszulach, prowadzeni przez podwórze, na którym jeszcze przed chwilą spały psy, a teraz stały ciężarówki gotowe do odjazdu.

Wspomnienia z tamtej nocy są pełne strachu, ale też bezradności. Nikt nie wiedział, dokąd jadą, ani dlaczego właśnie teraz. Dzieci płakały, starsi milczeli, a matki próbowały zabrać choć jedną pamiątkę – fotografię, różaniec, zeszyt z domowego archiwum. To, co udało się chwycić w tych kilku minutach, stawało się jedynym łącznikiem z życiem sprzed deportacji.

Droga w nieznane

Transporty kierowano do północnego Kazachstanu, Kraju Ałtajskiego, obwodu nowosybirskiego i Jakucji. Podróż trwała tygodniami, a wagony towarowe, w których zamknięto deportowanych, stawały się ich jedynym światem. Panował w nich zaduch, brakowało wody, a choroby szerzyły się błyskawicznie. Wspomnienia deportowanych mówią o dzieciach gasnących w ramionach matek, o pochówkach przy torach, o ciszy, która zapadała po każdym krótkim postoju.

Jedna z relacji z Archiwum Wschodniego opisuje to tak: „Wagon był światem. Światem bez powietrza, bez światła, bez nadziei. Tylko stukot kół mówił, że jeszcze żyjemy”. Te słowa powtarzają się w wielu świadectwach – stukot kół jako jedyny znak, że czas płynie, choć nikt nie wiedział, dokąd prowadzi ta droga.

Wielu deportowanych wspominało, że najtrudniejsze były noce. W ciemności narastał strach, a każdy odgłos mógł oznaczać kolejny postój, kolejne rozdzielenie rodzin, kolejną śmierć. Ludzie trzymali się razem, dzielili ostatnie kromki chleba, próbowali pocieszać dzieci, choć sami nie mieli już siły wierzyć, że to się kiedyś skończy.

Życie na zesłaniu

Po dotarciu na miejsce deportowanych kierowano do kołchozów, sowchozów lub osad specjalnych. Pracowali przy wyrębie lasu, w rolnictwie, przy budowie dróg. Zmagali się z głodem, chorobami i mrozem, który zimą potrafił sięgać kilkudziesięciu stopni poniżej zera. Wielu nie przeżyło pierwszych miesięcy, a ci, którzy przetrwali, wspominali później, że najtrudniejsze było nie tyle zimno czy głód, ile poczucie, że zostali zapomniani.

A jednak mimo nieludzkich warunków rodziła się tam niezwykła solidarność. Kobiety dzieliły się ostatnim kawałkiem chleba, starsi uczyli dzieci pisać po polsku na kawałkach papieru, które udawało się zdobyć. Wspólne modlitwy, opowieści o domu, o tym, co zostało za drutem, były sposobem na przetrwanie. To właśnie pamięć o Polsce, o rodzinnych stronach, o życiu sprzed deportacji pozwalała wielu zachować godność.

Wielu zesłańców wspominało później, że najważniejsze było trzymać się razem. W obcych, surowych miejscach Polacy tworzyli wspólnoty, które pomagały przetrwać najgorsze. Dzielili się pracą, jedzeniem, opieką nad dziećmi. Wspólnota była jedyną siłą, która mogła przeciwstawić się beznadziei zesłania.

Ostatnia deportacja przed atakiem na ZSRR

Czwarta deportacja była ostatnią przed 22 czerwca 1941 roku, kiedy Niemcy zaatakowały ZSRR. Po podpisaniu układu Sikorski–Majski część deportowanych odzyskała wolność, ale wielu nie doczekało amnestii. Zmarli na zesłaniu, w drodze, w obozach pracy – bez grobów, bez pożegnania, bez możliwości powrotu do domu.

Dziś – 85 lat później – pamięć o tamtej nocy jest częścią historii polskich rodzin na Kresach. To pamięć o ludziach, którzy wyszli z domów w majową noc i nigdy już do nich nie wrócili. O dzieciach, które dorastały w stepach. O matkach, które niosły rodziny przez głód i mróz. O tych, którzy przetrwali – i o tych, których pochłonęła syberyjska ziemia.

To także pamięć o sile, która pozwoliła im przetrwać. O wierze, która nie zgasła. O wspólnocie, która ocaliła człowieczeństwo. I o obowiązku pamięci, który dziś spoczywa na nas – potomkach, świadkach, strażnikach historii.

Opr. Adolf Gorzkowski/Znadniemna.pl, zdjęcie z wystawy IPN pt. „Wygnańcy”, fot.: IPN

W nocy z 21 na 22 maja 1941 roku na Kresach II Rzeczypospolitej wydarzyło się coś, co do dziś powraca w rodzinnych wspomnieniach jak echo tamtej grozy. To była czwarta masowa deportacja Polaków w głąb Związku Sowieckiego – ostatnia przed wybuchem wojny niemiecko‑sowieckiej. Noc, w

Władze Białorusi odmówiły przedłużenia zezwoleń na dalszą posługę pięciu polskim księżom i jednemu zakonnikowi pracującym w archidiecezji mińsko‑mohylewskiej. Informacje te przekazała międzywyznaniowa inicjatywa „Chrześcijańska Wizja”, monitorująca sytuację Kościołów i wspólnot religijnych w kraju.

Według organizacji, decyzje dotyczą duchownych, którzy od wielu lat – w niektórych przypadkach od ponad dwóch dekad – pełnili posługę w białoruskich parafiach.

Wśród nich są: proboszcz parafii św. Aleksego w Iwieńcu o. Lech Bachanek, dziekan dekanatu stołpeckiego i proboszcz parafii Wniebowzięcia NMP w Nałibokach ks. kan. Marian Szerszeń, dziekan dekanatu miadzielskiego i proboszcz parafii św. Mikołaja w Świrze ks. kan. Bogusław Madziejewski, proboszcz parafii św. Andrzeja Apostoła w Naroczy o. Paweł Lialita, proboszcz parafii św. Franciszka w Soligorsku o. Sobiesław Tamala oraz kapucyn br. Wojciech Wróblewski, posługujący ostatnio w parafii św. Kazimierza w Mołodecznie.

Wszyscy duchowni pracowali na Białorusi od wielu lat, a niektórzy – jak o. Lech Bachanek – od ponad dwóch dekad. Franciszkanin przyjechał do Iwieńca w 2000 roku i przez ponad 25 lat prowadził liczne inicjatywy duszpasterskie, w tym znaną „Muzyczną Majsternię””, z którą współpracowali m.in. artyści z Rodziny Pospieszalskich – jednej z najbardziej znanych w Polsce rodzin muzykujących. Duchowny już w 2016 roku otrzymał odmowę przedłużenia pozwolenia, jednak po nagłośnieniu sprawy decyzję cofnięto. Tym razem – jak wskazuje „Chrześcijańska Wizja” – władze nie wyraziły zgody na dalszą posługę.

Duchowni mają wyjechać z Białorusi najpóźniej na początku czerwca.

To nie pierwsza taka decyzja w ostatnich miesiącach. Wcześniej odmowę przedłużenia zezwoleń otrzymało trzech polskich księży w diecezji witebskiej oraz dwóch w diecezji pińskiej. Obserwatorzy życia religijnego na Białorusi wskazują, że działania władz wpisują się w szerszą politykę ograniczania obecności duchownych z Polski, którzy od lat stanowili znaczącą część kadry duszpasterskiej Kościoła katolickiego w kraju.

Znadniemna.pl na podstawie Chrześcijańska Wizja, na zdjęciu: o. Lech Bachanek, fot.: Catholic.by

Władze Białorusi odmówiły przedłużenia zezwoleń na dalszą posługę pięciu polskim księżom i jednemu zakonnikowi pracującym w archidiecezji mińsko‑mohylewskiej. Informacje te przekazała międzywyznaniowa inicjatywa „Chrześcijańska Wizja”, monitorująca sytuację Kościołów i wspólnot religijnych w kraju. Według organizacji, decyzje dotyczą duchownych, którzy od wielu lat – w niektórych przypadkach

Andrzej Poczobut, dziennikarz i działacz polskiej mniejszości narodowej na Białorusi, odebrał w Senacie RP akt powołania do Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu RP. Dokument wręczyła mu marszałek Małgorzata Kidawa‑Błońska, przypominając, że nominacja została podpisana jeszcze we wrześniu 2024 r., gdy Poczobut przebywał w białoruskim więzieniu. Senatorowie powitali go owacją na stojąco.

Marszałek Senatu podkreśliła, że obecność Poczobuta w gremium doradczym jest wyrazem solidarności państwa polskiego z represjonowanymi Polakami na Białorusi. „To dla nas zaszczyt, że może Pan dziś osobiście odebrać akt powołania. Pańska odwaga, konsekwencja i wierność wartościom są świadectwem, które inspiruje nas wszystkich” – mówiła Kidawa‑Błońska.

Poczobut, dziękując za wyróżnienie, odniósł się do pytań, które często słyszy po uwolnieniu. Zwrócił uwagę, że wiele osób patrzy na jego historię przez pryzmat osobistego cierpienia, podczas gdy on sam widzi ją inaczej. „Dla mnie ta sprawa jest częścią losu Związku Polaków na Białorusi – organizacji, którą mam zaszczyt reprezentować. Związek ma 38 lat, z czego 21 działa w warunkach nielegalności. Represje wobec Polaków trwają, a apogeum była sprawa karna wobec kierownictwa ZPB, także wobec mnie. Nigdy jednak nie wątpiłem, że Rodacy w Polsce, na Białorusi i na świecie będą o mnie pamiętać. I za to jestem wam bardzo wdzięczny” – podkreślił.

W swoim wystąpieniu mówił także o sile wspólnoty ponad podziałami. „Na co dzień różnimy się bardzo – politycznie, światopoglądowo, w ocenach. Ale są sprawy, które potrafią nas zjednoczyć. Jak w tej słynnej piosence: od Chicago do Tobolska jesteśmy jednym narodem, ponad granicami i ponad sporami. I o tym warto pamiętać w naszej kłótliwej codzienności” – zaznaczył.

Przypomniał, że wszystkie polskie rządy od 2005 r., czyli od momentu delegalizacji ZPB, udzielały organizacji wsparcia. „Historia Związku w warunkach nielegalności to nasz wspólny sukces – Polaków na Białorusi, którzy odbudowali i rozbudowali struktury, zwiększyli liczbę punktów nauczania języka polskiego i dzieci uczących się polskiego, oraz tych, którzy nas wspierali. Zawsze zależało nam na tym, by nikt nigdy nie musiał się wstydzić za wspieranie ZPB” – mówił.

Szeroko odniósł się także do dramatycznej sytuacji edukacji polskiej na Białorusi. Przypomniał, że w czasach sowieckich BSSR była jedyną republiką ZSRR, w której całkowicie zniszczono szkolnictwo polskie. „Od 1948 do 1988 roku liczba osób mogących legalnie uczyć się polskiego była równa zeru. Nauczanie podziemne traktowano jak działalność wywrotową, groziły za to łagry. Skutki tego ciosu odczuwamy do dziś” – mówił. Podkreślił, że obecnie nauka języka polskiego możliwa jest wyłącznie w punktach prowadzonych przez ZPB. „Mniejszość polska na Białorusi liczy około 300 tysięcy osób, a tylko trzy tysiące dzieci uczy się polskiego. Dlatego tak ważne jest, by działalność edukacyjna była nadal wspierana przez Polskę. To kwestia przetrwania naszej wspólnoty” – zaznaczył.

Wyraził nadzieję, że mimo trudnych warunków Polacy na Białorusi zdołają utrzymać nauczanie języka ojczystego. „Tak jak w 2005 roku mówiono, że nie mamy szans, a jednak przetrwaliśmy – tak i teraz wierzę, że dzięki naszej determinacji i waszemu wsparciu język polski na Białorusi przetrwa” – dodał.

Kilkanaście dni przed uroczystością w Senacie Andrzej Poczobut został również powołany w skład Rady do Spraw Polonii i Polaków za Granicą przy Prezydencie RP, ustanowionej 2 maja 2026 r. przez prezydenta Karola Nawrockiego. W obu gremiach znalazł się jako przedstawiciel polskiej mniejszości narodowej na Białorusi.

W Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Senacie oraz w prezydenckiej Radzie ds. Polonii i Polaków za Granicą Andrzej Poczobut będzie reprezentował Polaków na Białorusi – środowisko, w którym chce kontynuować działalność i do którego zamierza wrócić  jeszcze przed jesiennym Zjazdem Związku Polaków na Białorusi w 2026 roku.

Znadniemna.pl na podstawie Senat.gov.pl, fot.: Hubert Pielas, Kancelaria Senatu

Andrzej Poczobut, dziennikarz i działacz polskiej mniejszości narodowej na Białorusi, odebrał w Senacie RP akt powołania do Polonijnej Rady Konsultacyjnej przy Marszałku Senatu RP. Dokument wręczyła mu marszałek Małgorzata Kidawa‑Błońska, przypominając, że nominacja została podpisana jeszcze we wrześniu 2024 r., gdy Poczobut przebywał w białoruskim

Ponad pół miliona podróżnych i blisko dwieście tysięcy samochodów osobowych odprawiono w Kuźnicy i Bobrownikach w ciągu pół roku od otwarcia przejść granicznych. Choć ruch wraca do poziomów sprzed lat, struktura zakupów Białorusinów zmieniła się radykalnie – sankcje unijne niemal całkowicie wygasiły handel elektroniką i materiałami budowlanymi.

Minęło sześć miesięcy od wznowienia ruchu na drogowych przejściach granicznych z Białorusią w Kuźnicy i Bobrownikach. Jak informuje Podlaska Krajowa Administracja Skarbowa, w tym czasie funkcjonariusze odprawili ponad 540 tysięcy podróżnych oraz 180 tysięcy samochodów osobowych w obu kierunkach.

W Bobrownikach, gdzie działa również ruch towarowy, służby celno‑skarbowej odprawiły dodatkowo 6,5 tysiąca autokarów oraz 30 tysięcy ciężarówek. Dane te potwierdzają, że po latach zamknięcia przejść granicznych ruch transgraniczny odbudowuje się dynamicznie.

Od momentu otwarcia przejść zarejestrowano także 68 tysięcy dokumentów Tax Free, na podstawie których podróżni wywieźli z Polski towary o łącznej wartości 62 mln zł. To jednak znacznie mniej niż przed 2022 rokiem – i nie chodzi o liczbę dokumentów, lecz o ich zawartość.

Jak podkreślają zarówno polskie służby, jak i niezależny białoruski portal Nasha Niva, struktura zakupów Białorusinów uległa głębokiej zmianie. Przed wprowadzeniem sankcji dominowały towary o wysokiej wartości: elektronika, sprzęt RTV, komputery, materiały budowlane czy chemia gospodarcza. Dziś większość z nich znajduje się na liście unijnych restrykcji i nie może być wywożona na Białoruś.

W dokumentach Tax Free przeważają obecnie kawa, herbata, odzież, zabawki, drobny sprzęt AGD oraz akcesoria nieobjęte sankcjami – jak worki do odkurzaczy czy maszynki do golenia. To potwierdza obserwacje, że Białorusini skupiają się dziś na zakupach podstawowych produktów codziennego użytku, a nie na kosztownych towarach, które wcześniej napędzały transgraniczny handel.

Choć ponowne otwarcie przejść granicznych miało pobudzić lokalną gospodarkę, zwłaszcza w powiatach przygranicznych, to efekt ekonomiczny jest słabszy od oczekiwań. Ruch osobowy wrócił, ale struktura zakupów – już nie. Sankcje wprowadzone po agresji Rosji na Ukrainę trwale zmieniły model handlu między Polską a Białorusią.

Znadniemna.pl na podstawie Polskiego Radia Białystok, Podlaskiej Krajowej Administracji Skarbowej oraz Nasha Niva, źródło ilustracji: Facebook.com/PodlaskaKAS

Ponad pół miliona podróżnych i blisko dwieście tysięcy samochodów osobowych odprawiono w Kuźnicy i Bobrownikach w ciągu pół roku od otwarcia przejść granicznych. Choć ruch wraca do poziomów sprzed lat, struktura zakupów Białorusinów zmieniła się radykalnie – sankcje unijne niemal całkowicie wygasiły handel elektroniką i

W drodze na niemiecki Katholikentag – największe w Europie spotkanie świeckich katolików –biskup Andrzej Znosko, będący wikariuszem generalnym diecezji pińskiej,  zatrzymał się we Wrocławiu i Fuldzie, gdzie celebrował Msze święte. Modlił się o zgodę między Polską i Białorusią oraz o pamięć o wspólnej katolickiej tradycji oraz historycznej jedności narodów dawnej Rzeczypospolitej. Hierarcha podkreślił, że narody „postawione przez Boga obok siebie” mogą żyć w pokoju, jeśli będą słuchać siebie nawzajem i się rozumieć.

Generalny wikariusz diecezji pińskiej, biskup Andrzej Znosko, uczestniczył w Kongresie Katolików Niemieckich Katholikentag jako oficjalny przedstawiciel Kościoła katolickiego na Białorusi. W drodze na wydarzenie zatrzymał się we Wrocławiu, gdzie odprawił Mszę św. w archikatedrze. Jak napisał na swoim profilu na Instagramie, modlił się „o Boże błogosławieństwo dla Białorusi i Polski, aby nasze narody zawsze żyły w zgodzie i dobrosąsiedztwie, pamiętając o wspólnej katolickiej spuściźnie i sławnym jedności w dawnej Rzeczypospolitej Wielkiego Księstwa Litewskiego i Korony Polskiej”.

Hierarcha zaapelował, by wierni „nie zwracali uwagi na polityczną koniunkturę i chwilowe trudności we wzajemnych relacjach”. Podkreślił, że wierzy w możliwość porozumienia między narodami, „które Bóg postawił obok siebie”, jeśli tylko „nie będą zamykać drzwi, lecz zaczną słuchać i starać się zrozumieć jeden drugiego”.

W drodze na Katholikentag biskup Znosko celebrował również Mszę św. w niemieckiej Fuldzie. Jak zaznaczył w relacji opublikowanej na Instagramie, dziękował tam katolikom w Niemczech „za pomoc w odrodzeniu Kościoła katolickiego na Białorusi po dziesięcioleciach ateistycznych prześladowań ze strony władzy bolszewickiej”. Eucharystię sprawował w intencji dobroczyńców i ofiarodawców diecezji pińskiej.

Biskup Andrzej Znosko pozostaje obecnie jedynym katolickim hierarchą na Białorusi, który – choć bardzo ostrożnie – głosi publicznie wypowiedzi dotyczące sytuacji społeczno‑politycznej w kraju, wojny prowadzonej przez Rosję przeciw Ukrainie oraz konsekwencji komunistycznych represji wobec wierzących.

Znadniemna.pl na podstawie Instagram.com/biskup_andrei/,  na zdjęciu: pośrodku – bp Andrzej Znosko, wikariusz generalny diecezji pińskiej fot.: Instagram.com/biskup_andrei

W drodze na niemiecki Katholikentag – największe w Europie spotkanie świeckich katolików –biskup Andrzej Znosko, będący wikariuszem generalnym diecezji pińskiej,  zatrzymał się we Wrocławiu i Fuldzie, gdzie celebrował Msze święte. Modlił się o zgodę między Polską i Białorusią oraz o pamięć o wspólnej katolickiej tradycji

W maju, miesiącu w którym w II Rzeczypospolitej szczególnie honorowano weteranów powstania styczniowego – poprzez defilady, uroczystości i liczne publikacje prasowe – przypominamy postać Mojżesza Rogaczewskiego. Ten skromny żydowski kowal z podgrodzieńskiej wsi Tołoczki dopiero jako ponadstuletni starzec ujawnił, że w młodości walczył w powstaniu styczniowym. Za udział w kilkunastu potyczkach z Rosjanami otrzymał w II RP tytuł weterana–podporucznika. Zmarł w marcu 1934 roku, w wieku 113 lat.

Mojżesz Rogaczewski urodził się około 1823 roku. Pochodził z rodziny żydowskiej osiadłej w okolicach Grodna. Jego ojciec poległ w 1831 roku na Litwie, walcząc w oddziałach generała Antoniego Giełguda w powstaniu listopadowym – tradycja oporu przeciw caratowi była więc w domu Mojżesza żywa od pokoleń.

W młodości Rogaczewski pracował jako kowal. Gdy w 1863 roku wybuchło powstanie styczniowe, czterdziestoletni wówczas mężczyzna pozostawił żonę i dzieci i dołączył do oddziału Jana Stanisława Woyczyńskiego (1831–1905). Według dokumentów, które Mojżesz przedstawił wiele lat później, brał on udział w kilkunastu potyczkach z wojskami rosyjskimi. Przez całe życie nie opowiadał o swojej przeszłości – nawet najbliżsi nie znali szczegółów jego udziału w walkach.

Po upadku powstania Rogaczewski wrócił do Tołoczek, gdzie przez dziesięciolecia pracował jako wiejski kowal. Był człowiekiem skromnym, cieszącym się szacunkiem okolicznych mieszkańców – zarówno Żydów, jak i Polaków. Jeszcze jako stulatek miał pracować przy kuźniczym palenisku, zachowując siły i sprawność.

Dopiero na początku lat 30. XX wieku, gdy wiek i choroba uniemożliwiły mu dalszą pracę, zwrócił się do władz wojskowych z prośbą o przyznanie należnej mu renty weterana. W podaniu ujawnił po raz pierwszy, że był powstańcem styczniowym. Dołączył dowody udziału w walkach, które uznano za wiarygodne. Ministerstwo Spraw Wojskowych – mimo że termin zgłaszania weteranów już minął – przyznało mu tytuł weterana w stopniu podporucznika oraz dożywotnią rentę. Decyzja ta odbiła się szerokim echem w Grodnie i w lokalnej społeczności żydowskiej, a sam ponadstuletni powstaniec w ostatnich latach życia był otoczony powszechną czcią i szacunkiem.

Mojżesz Rogaczewski zmarł w marcu 1934 roku, mając – według ówczesnych wyliczeń – 113 lat. Do końca życia pozostał symbolem niezwykłej wierności sprawie polskiej wolności, a zarazem przykładem udziału Żydów w powstaniu styczniowym – temacie, który dopiero współcześnie odzyskuje należne miejsce w pamięci historycznej.

Znadniemna.pl na podstawie Genealogia.okiem.pl, na zdjęciu: Mojżesz Rogaczewski na fotografii wykonanej w zakładzie żydowskiego fotografa grodzieńskiego – M. Rubinsztejna, fot.: M. Rubinsztejn, Grodno, ok. 1931 r., domena publiczna

W maju, miesiącu w którym w II Rzeczypospolitej szczególnie honorowano weteranów powstania styczniowego – poprzez defilady, uroczystości i liczne publikacje prasowe – przypominamy postać Mojżesza Rogaczewskiego. Ten skromny żydowski kowal z podgrodzieńskiej wsi Tołoczki dopiero jako ponadstuletni starzec ujawnił, że w młodości walczył w powstaniu

Podczas uroczystości 82. rocznicy Bitwy o Monte Cassino prezydent Karol Nawrocki podkreślił, że starcie z maja 1944 r. było walką dobra z niemieckim złem, a pamięć o nim powinna służyć budowaniu bezpieczeństwa i suwerenności współczesnej Europy. Na Polskim Cmentarzu Wojennym prezydent oddał hołd żołnierzom 2. Korpusu Polskiego i przypomniał o ich kluczowej roli w przełamaniu Linii Gustawa.

W poniedziałek na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino odbyły się główne uroczystości państwowe z okazji 82. rocznicy bitwy. Prezydent Karol Nawrocki mówił, że „nie ma dziś czasu ani miejsca na relatywizm”, a historia II wojny światowej powinna być przedstawiana jasno, aby „wyciągać z niej wnioski i budować nasze bezpieczeństwo, niepodległość i suwerenność”. Przypomniał, że wojnę rozpoczęli „Niemcy owładnięci narodowosocjalistyczną ideologią totalitarną i sowieci owładnięci komunizmem”, a agresja była „atakiem świata antywartości na wolne narody Europy”.

Przemawia Prezydent RP Karol Nawrocki, fot.: MikołajBujak/KPRP

Prezydent podkreślił, że bitwa o Monte Cassino była starciem „niemieckiego zła z dobrem aliantów”, którzy walczyli o wolność kontynentu. Przypomniał, że mimo wcześniejszych nieudanych prób aliantów, to żołnierze 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa przełamali niemiecką obronę na wzgórzu, uznawanym za „teoretycznie nie do zdobycia”. 18 maja 1944 r. patrol 12. Pułku Ułanów Podolskich zawiesił na ruinach klasztoru biało‑czerwoną flagę, otwierając aliantom drogę na Rzym.

W uroczystościach uczestniczyli weterani, rodziny żołnierzy, przedstawiciele organizacji kombatanckich i polonijnych, harcerze oraz reprezentanci władz Polski i Włoch. Prezydent Karol Nawrocki odznaczył Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski mjr. Władysława Dąbrowskiego, jednego z uczestników walk o Monte Cassino.

Znadniemna.pl na podstawie Prezydent.pl, fot.: MikołajBujak/KPRP

Podczas uroczystości 82. rocznicy Bitwy o Monte Cassino prezydent Karol Nawrocki podkreślił, że starcie z maja 1944 r. było walką dobra z niemieckim złem, a pamięć o nim powinna służyć budowaniu bezpieczeństwa i suwerenności współczesnej Europy. Na Polskim Cmentarzu Wojennym prezydent oddał hołd żołnierzom 2.

Dziś, 18 maja 2026 roku, mija 116 lat od śmierci Elizy Orzeszkowej – jednej z najwybitniejszych polskich pisarek, autorki „Nad Niemnem”, od dziesięcioleci związanej z Grodnem. Jej twórczość i działalność społeczna pozostają trwałym elementem dziedzictwa kulturowego nadniemeńskiej ziemi.

Eliza Orzeszkowa zmarła 18 maja 1910 roku w Grodnie, w swoim domu przy dzisiejszej ulicy jej imienia. Jak przypominaliśmy kilka lat temu, jej pogrzeb stał się wielką manifestacją mieszkańców miasta, którzy żegnali pisarkę jako osobę głęboko zaangażowaną w sprawy społeczne, edukacyjne i dobroczynne. Kondukt żałobny przeszedł ulicami Grodna na cmentarz farny, gdzie Orzeszkowa spoczęła obok swojego męża, Stanisława Nahorskiego.

Pamięć o pisarce jest w Grodnie żywa do dziś. W swoim oficjalnym wpisie na facebooku Konsulat Generalny RP w Grodnie podkreślił:

„Konsulat Generalny RP w Grodnie, pamiętając o słynnych Polakach z Grodzieńszczyzny, dzisiaj składa hołd autorce powieści Nad Niemnem w rocznicę jej śmierci. 116 lat temu – w Grodnie – zmarła Eliza Orzeszkowa, pisarka i działaczka społeczna, której powieści dają bogaty obraz życia społecznego epoki.”

Wpis przypomina również o miejscach związanych z pisarką: muzeum jej imienia, grobie Jana i Cecylii Bohatyrowiczów oraz innych punktach na mapie Grodzieńszczyzny, które stały się częścią literackiego i historycznego krajobrazu regionu. Konsulat zwrócił jednocześnie uwagę na obowiązujące ostrzeżenia dotyczące podróży na Białoruś, odsyłając do komunikatu MSZ.

Twórczość Orzeszkowej – zwłaszcza „Nad Niemnem” – pozostaje jednym z najważniejszych świadectw kultury polskiej na Kresach. Jej powieści, głęboko zakorzenione w realiach nadniemeńskiej ziemi, stały się literackim pomnikiem lokalnej historii, pamięci powstańczej i życia codziennego mieszkańców regionu.

Znadniemna.pl, na zdjęciu: Eliza Orzeszkowa na ostatniej fotografii, fot.: domena publiczna / Wikimedia Commons

 

Dziś, 18 maja 2026 roku, mija 116 lat od śmierci Elizy Orzeszkowej – jednej z najwybitniejszych polskich pisarek, autorki „Nad Niemnem”, od dziesięcioleci związanej z Grodnem. Jej twórczość i działalność społeczna pozostają trwałym elementem dziedzictwa kulturowego nadniemeńskiej ziemi. Eliza Orzeszkowa zmarła 18 maja 1910 roku w

Przejdź do treści